De allerlaatste wintertocht. Afgelopen zondag toen ik de fjord ben rond gefietst, was het 16 graden en hadden we veel zon. Toen we maandagmorgen de bus naar Odda pakten, hingen er dreigende wolken boven de fjord, ingeklemd tussen de bergwanden. 'Sfeervol' heet dat, heb ik ooit gelezen. Ondanks dat ik eerst geen zin meer had om op de latten te staan, leek het mij toch erg gaaf om de ijskap Folgefonn over te steken. Daarnaast tuur ik nu al 8 maanden uit mijn raam, terwijl ik me afvraag wat er aan de andere kant van die gigantische bergwand en ijskap moet liggen. Vanaf Odda gaat er een tunnel van 11 kilometer dwars door het gebergte heen. Dat is natuurlijk maar een klein eindje rijden, maar het voelt alsof je naar het eind van de wereld gaat, om stiekem een kijkje te nemen over de rand en te zien hoe het daar is, alsof het een ontdekkingsreis was. Nou ja, zo voel ik die dingen dan, altijd nieuwsgierig wat er na de volgende bergketen, bocht of rivier ligt. Vol spanning wachten we af, hopende dat het aan de andere kant mooier weer zou zijn, ondanks de pessimistische weersvoorspellingen. Wat een desillusie: met dikke druppels daalde de regen neer op het dorpje dat ironisch genoeg Sunndal heet. Regenpak aan, rugzak om, ski's in de handen en lopen dus maar.... Dit is wat we in 3 dagen hebben afgelegd. Totaal zo'n 45 kilometer.




Een hoopvol begin, zou het vandaag ooit nog open trekken?

De eerste kilometers liepen we door Bondhusdalen. Een prachtig dal met steile rotswanden, een slingerend riviertje, meer en in de verte de Bondhusgletsjer die zich dramatisch naar beneden laat vallen over de rotsen. Tenminste, zo lieten we Håvard ons vertellen. Dikke mistwolken zorgden ervoor dat we helemaal niets zagen. Enige troost was dat het pad goed te lopen was. Het was een oud karrenspoor dat heel vroeger was aangelegd om ijs van de gletsjer naar Sunndal te transporteren. Jaha, die Noren waren slim, want ze waren op het idee gekomen ijs te exporteren naar Engeland waar rijke landheren grof geld betaalden om hun kelders te koelen met Noors gletsjerijs. Daar de fjord echter 's winters dichtgevroren was, werd het ijs zomers per schip naar Engeland getransporteerd. Als snel kwamen ze erachter dat ijs op lange tochten smelt en behalve dat het weinig winstgevend was doordat merendeel van de lading verloren ging, waren grote glibberige smeltende blokken ijs in het scheepsruim ook gevaarlijk. Na een aantal scheepladingen werd de handel in ijs daarom stop gezet. Nou ja, ik heb me met het verhaal een tijdje kunnen vermaken.. :-)
Na dit pad sloegen we af naar de Keisarvegen, een kronkelig pad dat steil door het bos zich tegen de bergwand aankleunt. Het pad is aangelegd op verzoek en kosten van keizer Wilhelm uit Duitsland, een groot Noorwegen-fan. Het pad kronkelt vanuit Bondhusdalen omhoog tot aan de gletsjer. De geruchten gaan dat Wilhelm zich over het pad heeft laten dragen, helemaal over de gletsjer en naar beneden aan de andere kant tot Odda. Of dat waar is, weten we niet, maar die route zouden wij in elk geval ook afleggen.
Keisarvegen...
Dankzij de dikke mist- en regenwolken zagen we maar weinig van het dal en de stijgingspercentages en de hoge luchtvochtigheid zorgden ervoor dat het zweet ons aan alle kanten uitbrak. Op zo'n 600 meter hoogte stopten we en hebben we gelunchd. De wind wakkerde wat aan en joeg die vervelende sluierwolken weg waardoor we even wat glimpen van de natuurschoon om ons heen konden opvangen...
In de verte zie je de fjord liggen vanwaar we onze wandeling begonnen...
Met elke stap die we hoger kwamen, nam het aantal plekjes waar nog wat sneeuw lag toe en vanaf 700m hoogte konden we niet verder te voet. Zeer aangenaam om de ski's te kunnen laten vallen en onder te binden...
Sigrid en Thorolf waren deze keer ook weer mee, ze waren genezen verklaard van Pfeiffer. Dat de conditie nog lang niet op peil was, was vooral bij Thorolf goed te zien: hij liep een heel stuk achter ons. Maar omdat het ongelooflijk steil omhoog ging (we gebruikten wederom plakstrips onder onze latten) en het erg warm was (ik had alleen een zweetshirt en regenjack aan) vond ik dat niet zo erg. Zo konden we lekker onze tijd nemen en om ons heen genieten van de werkelijk dramatisch natuur.



Ik stond ervan versteld hoeveel sneeuw er nog lag. Overal hoorde je wel water kabbelen, maar met het weer dat we hadden leek het ondanks dat het boven nul was, nog hartje winter. Op zo'n 1000m hoogte hebben we een tijde op een paar stenen gezeten om op adem te komen, sommige stukjes gingen met 20 tot 30% omhoog. Pas na een kwartier kwam Thorolf opdagen, al helemaal kapot. En dat terwijl we naar zo'n 1400 meter moesten! Nou ja, het brak iets open en voorzichtig zagen we hier en daar stukjes blauwe lucht. De wind blies ons droog en met een reep Milka-chocolade in de hand (opgestuurd uit Nederland!) was 't weer 's genieten geblazen...
Håvard die z'n kleren droogt...
Na de pauze kwam het steilste stuk waarbij we een paar honderd meter zo'n 35 tot 40% moesten klimmen en ook een stuk de latten af moesten doen en lopen. Doordat het al wat later werd en de wind toenam werd het ook wat kouder en na 1200m hoogte te hebben overwonnen, begon ik het aardig in de benen te voelen.
Het was gelukkig niet ver meer naar Fonnabu, de toeristenhut waar we zouden overnachten. De Breidablikk-gletsjer die even in de verte opdook, werd ons door een dikke mist weer aan het zicht ontrokken en zo bikkelden we de laatste 250 hoogtemeters naar de hut.
Fonnabu turisthytte met op de achtergrond de Breidablikk-gletsjer, één van de armen van Folgefonn.
klik
hier
voor een filmpje
Terwijl het buiten steeds heftiger ging waaien en de temperatuur weer onder nul zakte, 'koste' we ons binnen in de hut met gitaarspel, warme chocolademelk en ouwehoeren. Mama Kirsti zoals we haar inmiddels noemden maakte een grote pan met rijst voor ons klaar, waarvan we elk wel 3x konden opscheppen. Afgezien van het gebruik van een buitentoilet waarvoor altijd eerst door de sneeuw in het halfdonker moet strompelen, ben ik een enorme fan geworden van het slapen in deze toeristenhutten, waar het rond de kachel en met de drogende kleren hangend over de droogrekken altijd ontzettend gezellig is rond het kaarslicht, dat steeds later aangestoken hoefde te worden. Tot half tien is het nog steeds goed licht. We kropen dan ook veel later dan onze friluftsliv-norm pas om half elf in onze kooi. Dit keer 2 stapelbedden naast elkaar met daarboven een houten vliering waarop nog eens 4 mensen naast elkaar konden liggen. 'Koselig' zoals we hier zeggen!
klik
hier
voor een filmpje
De volgende morgen was het weer een stuk slechter geworden. Het waaide als een gek rond de hut en het zicht was niet veel soeps: we konden de gletsjer niet eens zien liggen. Het duurde dan ook even voordat we allemaal klaar en ingepakt waren. Naast onze gewone ski-uitrusting, moesten we nu ook een gletsjeruitrusting dragen, dat bestaat uit zo'n lekker strak rond het kruis zittend wandklimgeval, plus wat touwen en carabien. Omdat het weer zo slecht was, hadden we van te voren vaste punten op de kaart getekend en de kompaskoersen plus afstanden tussen die punten genoteerd, die samen een route vormden naar Holmaskjera, een hut midden op de gletsjer. Ik had die route ook in m'n GPS gezet, zodat we onderweg een extra controle hadden. Maar allereerst was het zaak om op die partij met ijs te komen. Nooit geweten dat de zijkant van een gletsjer zo hoog en steil kon zijn: tientallen meters ijs doemden vanuit de mist voor ons op. Ik hoop echt dat je het een beetje op de foto kunt zien, want het was super indrukwekkend..

Lekker weertje om erop uit te trekken...
Op de achterkant kun je vaag de zijkant van de gletsjer ontdekken, als een lichtblauwe muur...
Na wat sjokken vonden we een minder steil stuk waar we het ijs op konden. Als eerste was het zaak om ons allen met een touw aan elkaar te knopen. Gletsjers hebben namelijk ontelbaar veel scheuren, kieren en spleten, waarvan sommige enkele tientallen meters diep kunnen zijn, (Folgefonna is op z'n dikst 300 meter diep). 's Winters zijn die gaten en spleten afgedekt door sneeuw, rijp en ijs, waardoor de hele gletsjer één grote veilige, vredige vlakte lijkt, maar dat dus niet is.

Ondertussen begon het lekker te sneeuwen en te waaien en was het zicht niet veel soeps. Nadat we ons in een lijn hadden opgesteld in de richting van de eerste kompaskoers, meette Håvard onze totale lengte op. De vooraf berekende afstand tot ons eerste navigatiepunt deelde hij door onze lengte. Zo wisten we hoeveel 'touwlengtes' we moesten afleggen. Håvard ging voorop en ik helemaal achteraan. In de sneeuw naast hem markeerde Håvard dan een streep met z'n skistok. Zodra ik als laatste voorbij die streep kwam, moest ik keihard 'JA!' brullen en zette Håvard een nieuwe streep. Degene die als 2e ging telde het aantal keren dat ik JA schreeuwde en zo wisten we 'precies' hoever we waren gekomen. Degene die middenin de groep zat had een kompas en controleerde onderweg telkens of we nog in de juiste koers gingen en brulde af en toe dat we meer naar links of naar rechts moesten. Met m'n GPS kon ik mooi controleren of we daadwerkelijk goed bij het eerste navigatiepunt aankwamen en groot was onze schrik toen ik de groep liet stoppen omdat we het punt op maar liefst >300 meter links van ons waren gepasseerd. De navigatie naar het 2e punt ging gelukkig wat beter, maar doordat het zicht steeds slechter weer en de gletsjer ook wat op en neer ging, misten we het 3e punt. Inmiddels was het zo hard gaan waaien dat het zeer deed in je gezicht en we nauwelijks 50 meter konden zien. Met m'n GPS zette ik daarop een nieuwe koers uit die ons hopelijk recht naar de hut zou leiden. Met zo'n 2,5 kilometer per uur sjokten we over het ijs. sjok-sjok-sjok-sjok-sjok-JA!!-sjok-sjok-sjok-sjok-sjok-JA!!-sjok-sjok, en zo voorts. Maar liefst 72 touwlengtes moesten we op deze manier afleggen.. Haha, ik werd op 't einde helemaal mesjogge van het sjokken en JA schreeuwen. Het begon zo hard te waaien dat er zich ijs afzette op m'n bril en m'n ogen begonnen te tranen. Ik zag haast niets meer en miste de ene na de andere door Håvard getekende streep in de sneeuw en schreeuw af en toe maar op goed geluk. Kirsti had het door en als het haar weer eens te lang duurde omdat ik weer een streep had gemist, trok ze zelf maar een streep in de sneeuw of snauwde naar me: ZEG JA! Toen we volgens de GPS de hut op nog maar 100 meter waren genaderd, zagen we nog steeds enkel een witte muur van mist en sneeuw voor ons. Tot mijn grote opluchting doemde op 't laatst precies voor ons de hut op. Dat was een fantastisch gevoel.

Holmaskjera (klik op de foto voor een filmpje)
We moesten de deur van de hut uitgraven plus enkele ramen zodat we binnen licht hadden. Het was echt ongelooflijk koud daar binnen en na een snelle lunch ben ik de slaapzak ingekropen om warm te worden. Na de inspanningen van de laatste 2 dagen plus de fietstocht die nog in de benen zat, viel ik in slaap. Na 2 uur werd ik wakker en waren er kleine stukjes blauwe hemel te zien. Holmaskjera ligt op een rots van zo 50 x 50 meter die boven de gletsjer uitsteekt. Om ons heen hadden we dus alleen maar gletsjer. Erg jammer dat het geen mooi weer was, want dan hadden we prachtige uitzichten gehad.
Hier zie je hoe de gletsjer over de rand verdwijnt. De bergen in de verte liggen aan de andere kant van de fjord...
Duidelijk was dat Thorolf aan de beterende hand was. Net zoals begin van 't jaar had hij weer volop praatjes en we hebben de rest van de avond flink gelachen en gezongen...
Thorolf kon via z'n mobiel het weerbericht opvragen en de vooruitzichten waren niet al te best. Aangezien we de volgende dag ruim 10 kilometer over de gletsjer zouden moeten plus een afdaling naar zeeniveau en een wandeling naar Odda, stelde Håvard voor om 'iets eerder' op te staan. Op de vraag wat 'iets eerder' voor hem dan betekende, antwoordde hij doodleuk: 'half zes' Hij is fijn! Nou goed, vroeg naar bed dus.
Na een korte nacht konden we om half zes constateren dat het al licht was. Hoera! En dat het buiten iets minder gruwelijk hard waaide dan gister. Nog beter! Even na zeven uur stonden we dan weer in vol ski- en gletsjerornaat op het ijs. Ondanks dat het niet zo guur was als de dag ervoor, was het zicht nog slechter geworden. Håvard vroeg aan mij voor de zekerheid of ik genoeg batterij voor de GPS had. Ik neem altijd een extra setje mee en daarmee gaf Håvard mij opdracht een route uit te stippelen, in de GPS te zetten en de hele groep over de gletsjer te leiden. Dat was natuurlijk ontzettend gaaf en een goede training voor de functie als schoolassistent! Håvard ging voorop met kompas en als een kaptein op een zeilschip gaf ik hem telkens orders welke koers hij aan moest houden. Ons eerste navigatiepunt lag op 2,5 kilometer afstand en bereikten we op maar liefst 4 meter. Hoewel het voor de rest behoorlijk saai moet zijn geweest en zelfs wat teleurstellend (je staat op een gigantische gletsjer, maar ziet 'm niet), had ik erg veel plezier in het navigeren.


Zo was het zicht...
Håvard voor me..... en de rest achter me.
Na ruim 3 uur navigeren en sjokken kwamen we precies bij het punt uit waar we van de gletsjer af wilden gaan. Inmiddels hadden we ook wat hoogte verloren, zodat we onder de wolken/mist uitkwamen en wat meer van de omgeving konden zien. Voor ons wachtte een bijna angstaanjagende wirwar van diepe dalen waarin we af zouden moeten dalen...
In het midden zie je ijsschotsen oplichten in de zon. Dat is waar één van de gletsjerarmen, de Buerbre, over de rand het dal in duikt. De Buerbre-gletsjer hebben we in oktober beklommen.
Zoals je op de foto hierboven wel kunt zien, wachtte ons een verschrikkelijk steile afdaling naar beneden. Het sneeuwdek was hier behoorlijk verijst en spekglad. Met de knieën tegen elkaar en de benen in een extreme ploeghouding gleden we naar beneden. Het ging allemaal goed, hoewel ik sommige stukjes zitten met m'n bips op de latten naar beneden ben gesleed. Ik had geen zin om me bij de laatste tocht nog te blesseren, zeker niet toen Håvard zei dat hij hier eens een helikopter voor één van z'n leerlingen had moeten bellen. Erg leuk om te horen op het moment dat je net over de rand de afdaling af wilt gaan glijden.. Bemoedigend! Haha. Maar 't ging dus goed...
We hadden inmiddels al ruim 15 kilometer afgelegd toen we even boven de boomgrens hebben gelunched. We zouden de bus in Odda pakken om 16.40u en ondanks dat we redelijk veel tijd hadden, wilden we niet het risico lopen deze te missen. In Noorwegen is het lang wachten op een volgende bus!!!
De afdaling door het bos was ook nog een uitdaging op zich, maar inmiddels zijn we redelijk getraind en hoewel we toch nog vaak onderuit gingen, daalden we vrij probleemloos zichzaggend tussen de bomen af.
Tot 600 meter hoogte lag er nog sneeuw. Alsof we plotseling in een tijdmachine zaten, wisselde het seizoen van winter naar lente. Ski's af, jas uit en lopen maar. Het zonnetje brak wat door en zo belandden we ineens in een compleet andere wereld.
De afdaling naar het Sandvinvatn dat op 88 meter hoogte ligt, ging over een heerlijk steil en glibberig stenen paadje, dat verschrikkelijk zeer deed aan onze gepijnigde benen en voeten, maar ons tevens beloonde met de meest fantastische uitzichten over de omgeving. Sneeuw, watervallen, meer, riviertje, groene graslanden: alles in één oogopslag..
Rechts in de verte zie je een stroompje lopen. De beroemde Låtefoss die daarin uitmondt was vanaf hier net niet te zien helaas...
Beneden kregen we even een korte pauze om op adem te komen en de voeten wat af te laten koelen. Veel getreuzeld kon er helaas niet worden, want het was nog 6 kilometer over asfalt lopen naar Odda Busstasjon en we hadden nog maar krap een uurtje over. Na ruim 20 kilometer sjokken, skiën en lopen vandaag gingen die laatste kilometers niet echt makkelijk en het is lang geleden dat ik zo kapot was. Iets meer dan 5 minuten voordat de bus kwam, kwamen we aan bij het busstation, wat een timing (of was het mazzel?)

Natuurlijk was ik de wandeling van het busstation in Lofthus omhoog naar school vergeten en op m'n tandvlees moest ik mezelf naarboven slepen. Groot was de opluchting toen we eenmaal weer binnen waren en in de kantine direct konden aanschuiven voor een bordje Lapskaus. Een pittige tocht, geen ideaal weer, maar wel een fantastische ervaring. De allerlaatste tocht op ski's voor dit jaar is dan toch echt een feit... :-( Volgende week een paar dagen naar de kust in Zuid-Noorwegen en we gaan de zwembroeken inpakken. Van mij mag het 20 graden worden en lente!!
|